Gần 25 năm học tập, nghiên cứu và làm việc tại nhiều quốc gia, GS.TS Dương Quang Trung đã tạo dựng dấu ấn trong lĩnh vực truyền thông không dây, 5G/6G, trí tuệ nhân tạo và tính toán lượng tử. Nhưng với nhà khoa học người Việt này, điều đáng tự hào nhất không nằm ở những chức danh hay giải thưởng quốc tế, mà ở những thế hệ học trò được đào tạo, những cánh cửa nghiên cứu được mở ra cho người trẻ và khả năng đóng góp tri thức cho quê hương. GS.TS Dương Quang Trung hiện cũng là Giáo sư danh dự của Trường Đại học Thủy lợi.
GS Dương Quang Trung chủ trì một buổi họp của mạng lưới các nhà khoa học ASEAN mà ông là chủ tịch của ASEAN Research Networks
Một nhà khoa học Việt Nam trong cộng đồng khoa học quốc tế
Trong bài viết được Báo Thanh Niên đăng dịp Quốc khánh 2/9, GS.TS Dương Quang Trung chia sẻ, gần 25 năm học tập và làm việc ở nước ngoài, ông chưa bao giờ đặt mình trước sự lựa chọn phải là một nhà khoa học quốc tế hay một nhà khoa học Việt Nam. Với ông, đó là hành trình của một nhà khoa học Việt Nam đóng góp cho cộng đồng khoa học thế giới.
Sinh năm 1979 tại Hội An, GS.TS Dương Quang Trung tốt nghiệp ngành Điện – Điện tử tại Trường đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh, sau đó học cao học tại Hàn Quốc và nhận bằng tiến sĩ chuyên ngành hệ thống viễn thông tại Thụy Điển.
Ông hiện là Canada Excellence Research Chair và giáo sư tại Đại học Memorial, Canada; giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Queen’s Belfast, Vương quốc Anh. Các hướng nghiên cứu chủ yếu tập trung vào truyền thông thế hệ mới, 5G/6G, trí tuệ nhân tạo và tính toán lượng tử. Ông đồng thời đảm nhiệm cương vị Tổng Biên tập IEEE Communications Surveys & Tutorials – một trong những tạp chí khoa học hàng đầu thế giới trong lĩnh vực điện, điện tử và truyền thông.
GS.TS Dương Quang Trung trong một buổi trao đổi học thuật về lĩnh vực viễn thông và truyền thông thế hệ mới tại Trường Đại học Thủy lợi.
Đằng sau những thành tựu đó, theo GS.TS Dương Quang Trung, là những giá trị được hình thành từ Việt Nam: gia đình, thầy cô, bạn bè, tinh thần hiếu học, khả năng tự học, sự kiên trì và ý chí vượt khó.
Quá trình làm việc tại nhiều môi trường nghiên cứu quốc tế cũng giúp ông nhận thấy một đặc điểm quan trọng của những nền khoa học mạnh: khả năng đầu tư dài hạn cho những ý tưởng lớn. Khoa học không chỉ được đo bằng số lượng bài báo trong một năm, mà quan trọng hơn là một hướng nghiên cứu có thể tạo ra những bước tiến mới trong 10 hay 20 năm tiếp theo hay không.
Đây cũng là cách nhìn đáng chú ý trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ những yêu cầu phát triển mới của đất nước.
Thành công lớn nhất là những thế hệ tiếp nối
Dù sở hữu nhiều giải thưởng và đảm nhiệm những vị trí học thuật quan trọng, điều GS.TS Dương Quang Trung coi là thành quả đáng quý nhất lại là những người học trò.
Hình ảnh tại khuôn viên Memorial University, Canada – nơi GS.TS Dương Quang Trung hiện công tác và nghiên cứu.
Đến nay, ông đã và đang đào tạo hơn 130 học viên cao học, nghiên cứu sinh và nghiên cứu viên sau tiến sĩ, trong đó có hơn 40 người Việt Nam. Hơn 20 học trò của ông đã trở thành giáo sư tại các trường đại học ở Anh, Mỹ, Canada, Trung Quốc, Việt Nam và một số nước châu Âu.
Theo ông, một công trình khoa học có thể được trích dẫn trong nhiều năm, một giải thưởng có thể được nhắc đến trong một khoảng thời gian, nhưng một người học trò được đào tạo tốt có khả năng tiếp tục tạo ra tri thức mới và đào tạo thêm những thế hệ tiếp theo.
Quan điểm ấy cũng lý giải vì sao trong nhiều năm qua, bên cạnh hoạt động nghiên cứu tại nước ngoài, GS.TS Dương Quang Trung dành nhiều tâm huyết xây dựng các chương trình hợp tác với những trường đại học trong nước, hỗ trợ các nhà khoa học trẻ và tạo cơ hội để sinh viên, nghiên cứu sinh Việt Nam tiếp cận các môi trường nghiên cứu quốc tế.
Từ thực tế đào tạo và làm việc với nhiều nhà khoa học trẻ Việt Nam, ông cho rằng vấn đề không nằm ở câu hỏi người Việt Nam có đủ khả năng hay không, mà quan trọng là có xây dựng được môi trường để người tài phát huy hết năng lực hay không. Việt Nam có lợi thế về nguồn nhân lực trẻ, nền tảng toán học và khoa học cơ bản, khả năng tiếp thu nhanh và sự kiên trì; nếu hình thành được những đại học nghiên cứu mạnh cùng chiến lược đầu tư dài hạn, hoàn toàn có thể xây dựng những trung tâm nghiên cứu có sức ảnh hưởng quốc tế.
Mối gắn bó với Trường Đại học Thủy lợi
Trong hành trình kết nối tri thức quốc tế với Việt Nam, GS.TS Dương Quang Trung có nhiều năm hợp tác với Trường Đại học Thủy lợi.
Trường Đại học Thủy lợi trao danh hiệu Giáo sư danh dự cho GS.TS Dương Quang Trung tại buổi lễ tổ chức ngày 6/3/2023.
Ngày 6/3/2023, Trường Đại học Thủy lợi đã tổ chức lễ trao quyết định bổ nhiệm danh hiệu Giáo sư danh dự cho GS.TS Dương Quang Trung, ghi nhận những đóng góp và sự đồng hành của ông trong đào tạo, nghiên cứu khoa học cũng như phát triển các hướng nghiên cứu mới của Nhà trường.
Trước đó và trong quá trình hợp tác, GS.TS Dương Quang Trung đã hỗ trợ, đồng hành cùng Trường Đại học Thủy lợi, đặc biệt với các đơn vị trong lĩnh vực Điện – Điện tử và Công nghệ thông tin; tham gia các hoạt động nghiên cứu, trao đổi học thuật và những đề tài liên quan tới biến đổi khí hậu, sạt lở đất. Nhà trường kỳ vọng thông qua vai trò Giáo sư danh dự, ông tiếp tục tham gia cố vấn đào tạo, nhất là đào tạo sau đại học; chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu, công bố quốc tế và định hướng những lĩnh vực công nghệ mới như viễn thông thế hệ 6G cho sinh viên, học viên, giảng viên trẻ.
Không gian làm việc dành cho giáo sư thỉnh giảng tại Trường Đại học Thủy lợi, với biển tên GS.TS Dương Quang Trung.
Mối quan hệ ấy không chỉ là sự kết nối giữa một nhà khoa học có uy tín quốc tế với một cơ sở giáo dục đại học trong nước, mà còn cho thấy một hướng đi quan trọng trong phát triển đại học hiện đại: kết nối những nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài với các nhóm nghiên cứu trong nước, hình thành mạng lưới tri thức xuyên biên giới và đưa các thành tựu khoa học tiên tiến vào giải quyết những vấn đề thực tiễn của Việt Nam.
Ngay từ những hoạt động hợp tác với Trường Đại học Thủy lợi trước khi được trao danh hiệu Giáo sư danh dự, GS.TS Dương Quang Trung đã chia sẻ kinh nghiệm về các quỹ nghiên cứu quốc tế, phương pháp xây dựng công trình khoa học và xuất bản trên các tạp chí quốc tế, góp phần hỗ trợ giảng viên Nhà trường tăng cường năng lực nghiên cứu và hội nhập học thuật.
Mở thêm những cánh cửa cho người trẻ Việt Nam
Sau gần một phần tư thế kỷ làm khoa học ở nước ngoài, điều GS.TS Dương Quang Trung mong muốn không chỉ là tiếp tục thực hiện những công trình nghiên cứu mới, mà còn là mở rộng cơ hội cho thế hệ kế tiếp.
Theo ông, trong khoa học hiện đại, một nhà khoa học Việt Nam không nhất thiết phải làm việc trong nước mới có thể đóng góp cho đất nước. Tri thức và mạng lưới nghiên cứu ngày nay mang tính toàn cầu. Đóng góp có thể được thực hiện thông qua hợp tác nghiên cứu, chuyển giao tri thức, đào tạo sinh viên, hỗ trợ nhà khoa học trẻ hay xây dựng những mạng lưới khoa học quốc tế kết nối với Việt Nam.
Điều quan trọng hơn là duy trì được sợi dây liên kết giữa cộng đồng khoa học Việt Nam trong và ngoài nước, để nguồn lực trí tuệ của người Việt ở bất cứ đâu cũng có thể tham gia vào tiến trình phát triển đất nước.
GS.TS Dương Quang Trung kỳ vọng Việt Nam không chỉ đào tạo ra những học sinh, sinh viên xuất sắc, mà còn xây dựng được những trường đại học, những nhóm nghiên cứu và môi trường khoa học đủ mạnh để người tài có thể thực hiện những công trình đẳng cấp quốc tế, tạo ra những công nghệ mang dấu ấn Việt Nam.
GS.TS Dương Quang Trung – Giáo sư danh dự của Trường Đại học Thủy lợi, nhà khoa học có nhiều đóng góp trong lĩnh vực viễn thông và công nghệ truyền thông thế hệ mới.
Trong cách nhìn ấy, thành tựu của một nhà khoa học không kết thúc ở một chức danh, một giải thưởng hay một công trình được công bố. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng tạo nên những thế hệ kế tiếp, mở thêm những cánh cửa cho người trẻ và đưa tri thức tích lũy từ thế giới trở lại đóng góp cho quê hương.
Đó cũng là ý nghĩa sâu xa trong hành trình của GS.TS Dương Quang Trung – một nhà khoa học Việt Nam hoạt động trong môi trường quốc tế, đồng thời là Giáo sư danh dự của Trường Đại học Thủy lợi, vẫn bền bỉ duy trì những kết nối để khoa học Việt Nam tiến gần hơn tới những chuẩn mực và mạng lưới tri thức toàn cầu.
Bình Dương
Bài viết trên Báo Thanh niên
