Ngày 04/02/2026, Vụ Khoa học và Công nghệ – Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức phiên họp Hội đồng đánh giá, nghiệm thu nhiệm vụ KH&CN cấp Bộ: ” Nghiên cứu mô phỏng ngập lũ cho vùng Nam Trung Bộ, áp dụng cho lưu vực điển hình”, mã số ĐTKHCN.15/35/23.
Hội đồng nghiệm thu nhiệm vụ gồm có 07 thành viên do GS.TS. Trần Đình Hoà, Giám đốc Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam là Chủ tịch Hội đồng.
TS. Đặng Thị Kim Nhung thay mặt nhóm nghiên cứu trình bày tóm tắt các nội dung nghiên cứu và kết quả của nhiệm vụ
Vùng Nam Trung Bộ có đặc điểm địa hình hẹp ngang, sông ngắn và dốc, đồng bằng ven biển thấp trũng, cửa sông thường xuyên bị bồi lấp, khiến khả năng tiêu thoát lũ rất hạn chế. Khi xuất hiện mưa lớn, dòng chảy tập trung nhanh, thời gian truyền lũ ngắn, dễ gây ngập sâu và thiệt hại nghiêm trọng ở hạ lưu. Trong những năm gần đây, tác động của biến đổi khí hậu cùng với quá trình đô thị hóa nhanh đã làm thay đổi mạnh mẽ điều kiện dòng chảy tự nhiên, làm gia tăng tần suất và cường độ mưa cực đoan. Nhiều trận lũ lịch sử như các năm 1996, 2009, 2013, 2016, 2020 và 2024 đã gây ngập lụt trên diện rộng, thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống dân sinh và phát triển kinh tế – xã hội của khu vực.
Hiện nay, hệ thống hồ chứa, công trình thủy lợi và hạ tầng phòng chống thiên tai ở vùng Nam Trung Bộ vẫn còn hạn chế, thiếu sự phối hợp đồng bộ trong vận hành. Bên cạnh đó, công tác dự báo và cảnh báo ngập lụt phần lớn còn dựa trên kinh nghiệm, thiếu công cụ mô phỏng hiện đại có khả năng cập nhật, tích hợp dữ liệu thực tế và hỗ trợ ra quyết định nhanh chóng. Trong khi đó, khu vực này lại là vùng kinh tế – xã hội trọng điểm của cả nước, tập trung nhiều đô thị, khu công nghiệp, hạ tầng giao thông và du lịch ven biển. Việc đảm bảo an toàn phòng chống lũ, giảm nhẹ thiệt hại và thích ứng với biến đổi khí hậu vì thế trở thành một yêu cầu cấp bách, mang tính chiến lược.
Trước thực tế đó, việc nghiên cứu và xây dựng bộ công cụ mô phỏng ngập lụt cho vùng Nam Trung Bộ, áp dụng cho lưu vực điển hình là hết sức cần thiết. Bộ công cụ này, với sự tích hợp giữa các mô hình thủy văn – thủy lực (1D – 2D) và công nghệ GIS, viễn thám, WebGIS, sẽ giúp mô phỏng chính xác quá trình mưa – dòng chảy – ngập lũ, cho phép xác định được vùng ngập và hỗ trợ cảnh báo sớm ngập lụt. Kết quả nghiên cứu không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang giá trị thực tiễn cao, phục vụ công tác quy hoạch phát triển hạ tầng, quản lý tài nguyên nước và phòng chống thiên tai trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
Đề tài “Nghiên cứu mô phỏng ngập lũ cho vùng Nam Trung Bộ, áp dụng cho lưu vực điển hình” được triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu cấp thiết đó, góp phần nâng cao năng lực dự báo, điều hành và quản lý ngập lụt ở quy mô vùng, tạo cơ sở khoa học và công nghệ cho việc ra quyết định, đảm bảo an toàn dân cư, phát triển bền vững và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu ở khu vực Nam Trung Bộ với Các mục tiêu:
(1) Đánh giá thực trạng và nguyên nhân gây lũ, ngập lũ các lưu vực sông vùng Nam Trung Bộ.
(2) Xây dựng được bộ công cụ tính toán, mô phỏng lũ, ngập lụt vùng Nam Trung Bộ để phục vụ công tác cảnh báo sớm.
(3) Áp dụng thí điểm cho 01 lưu vực sông điển hình ở Nam Trung Bộ.
Các kết quả đạt được của nhiệm vụ:
- Sản phẩm khoa học 1: Báo cáo đánh giá thực trạng và nguyên nhân gây lũ, ngập lũ các lưu vực sông vùng Nam Trung Bộ
- Sản phẩm khoa học 2: Bộ công cụ hỗ trợ công tác cảnh báo sớm lũ, ngập lụt trên lưu vực sông vùng Nam Trung Bộ: Áp dụng cho lưu vực sông Kôn-Hà Thanh
- Sản phẩm khoa học 3: Báo cáo đề xuất giải pháp ứng phó lũ, ngập lũ trên các lưu vực sông vùng Nam Trung Bộ: áp dụng cho lưu vực sông Kôn-Hà Thanh
- Sản phẩm khoa học 4: Bộ số liệu cơ bản phục vụ đánh giá, tính toán, mô phỏng lũ, ngập lụt các lưu vực sông cho vùng Nam Trung Bộ
- Báo cáo tổng kết và báo cáo tóm tắt.
02 công bố trên Tạp chí Khoa học kỹ thuật Thuỷ lợi và Môi trường, Trường Đại học Thuỷ lợi, số 95 (9/2025), số 96 (T12/2025);
Hỗ trợ đào tạo 02 Thạc sĩ và 01 nghiên cứu sinh.
Các sản phẩm của đề tài đóng góp vào quản lý lũ cả trong ngắn hạn (dự báo, cảnh báo) và trong dài hạn (giải pháp) cũng như các định hướng về chính sách dựa trên các đánh giá về nguyên nhân ngập lũ trên các lưu vực sông trong vùng Nam Trung Bộ. Các sản phẩm sẽ trợ giúp các nhà quản lý ở Trung ương và địa phương định ra các quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội theo hướng bền vững thích ứng với lũ trên các lưu vực sông; Góp phần thực hiện thành công chiến lược Quốc gia về phòng, chống và giảm nhẹ rủi ro thiên tai mà cụ thể là thiên tai lũ, lụt và ngập úng và bảo vệ môi trường cho vùng Nam Trung Bộ.
Hội đồng đánh giá nghiệm thu cấp Bộ.
Các thành viên Hội đồng nghiệm thu đánh giá cao những đóng góp của Chủ nhiệm và Cơ quản chủ trì; phần báo cáo tổng kết và báo cáo tóm tắt có cấu trúc hợp lý, phù hợp với yêu cầu của một báo cáo khoa học. Về số lượng, khối lượng, tiến độ và chất lượng sản phẩm đều đạt yêu cầu nhiệm vụ.
Với kết quả đạt được, Hội đồng nhất trí nghiệm thu đề tài đạt “Đạt”. Đồng thời, yêu cầu nhóm nghiên cứu tiếp thu các nội dung và chỉnh sửa cho phù hợp, hoàn thiện hồ sơ trình Bộ Nông nghiệp và Môi trường ra quyết định công nhận kết quả nhiệm vụ.
P.KHCN&HTQT
