Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954–10/10/2026) là dịp nhìn lại hành trình phát triển Hà Nội và khẳng định trách nhiệm của các cơ sở giáo dục đại học đối với tương lai thành phố. Với thế mạnh về tài nguyên nước, môi trường, hạ tầng và phòng chống thiên tai, Trường Đại học Thủy lợi có nền tảng để góp phần giải quyết những vấn đề thiết thực của Thủ đô, chuyển hóa tri thức thành động lực phát triển và chất lượng sống của nhân dân.
Không gian khuôn viên Trường Đại học Thủy lợi tại Hà Nội.
Gắn tri thức với yêu cầu phát triển Thủ đô
Ra đời năm 1959, Trường Đại học Thủy lợi gắn với yêu cầu đào tạo nhân lực kỹ thuật phục vụ công cuộc kiến thiết đất nước. Năm 1962, cơ sở của Nhà trường tại số 175 Tây Sơn được khánh thành, đặt nền móng cho quá trình đào tạo, nghiên cứu gắn với phục vụ sản xuất. Trải qua các giai đoạn phát triển, sự gắn bó với Hà Nội ngày càng được thể hiện qua những lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn, môi trường và đời sống đô thị.
Cầu Nhật Tân bắc qua sông Hồng, kết nối các không gian phát triển của Thủ đô Hà Nội.
Đối với một thành phố bên sông Hồng, có hệ thống sông, hồ và đê điều đan xen, quản lý nước luôn là vấn đề nền tảng. Theo thông tin công bố của Bộ môn Thủy lực, các nhiệm vụ đơn vị từng đảm nhận bao gồm xác định hành lang thoát lũ sông Hồng đoạn Sơn Tây–Hà Nội và cao độ đê bao Hà Nội. Những nghiên cứu này có ý nghĩa đối với việc nhận diện giới hạn an toàn, hỗ trợ xem xét phương án sử dụng không gian ven sông và bảo vệ dân cư.
Một dẫn chứng cụ thể khác là đề tài hợp tác giữa Trường Đại học Thủy lợi và Đại học KU Leuven, Vương quốc Bỉ, về đánh giá hiểm họa ngập lụt đô thị Hà Nội trong điều kiện khí hậu hiện tại và tương lai, triển khai từ tháng 1/2019. Theo công bố của Nhà trường, kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho quy hoạch, quản lý và vận hành thoát nước; đồng thời chỉ ra ảnh hưởng lớn của mực nước sông Nhuệ, sông Tô Lịch đến khả năng tiêu thoát của khu vực nghiên cứu.
Các đại biểu tham dự Hội thảo “Chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo trong bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp bền vững” tại Trường Đại học Thủy lợi, ngày 9/6/2026.
Từ đó có thể thấy, giảm ngập cần cách tiếp cận tổng thể theo lưu vực, kết nối mạng lưới thoát nước với sông, hồ, công trình và chế độ vận hành. Nghiên cứu khoa học giúp đánh giá tác động của từng phương án, xác định thứ tự ưu tiên và sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư. Đây là hướng đóng góp thiết thực của Nhà trường vào quá trình nâng cao chất lượng quản trị Thủ đô.
Kết nối thế mạnh truyền thống với đổi mới sáng tạo
Những bài toán phát triển Hà Nội ngày càng đòi hỏi năng lực liên ngành. Quản lý ngập cần chuyên môn về nước đi cùng dữ liệu và công nghệ điều khiển; cải thiện môi trường cần giải pháp kỹ thuật gắn với chi phí vận hành và sự tham gia của cộng đồng. Việc Trường Đại học Thủy lợi phát triển đào tạo trong các lĩnh vực môi trường, cơ khí, công nghệ thông tin, kinh tế và quản lý tạo điều kiện kết nối các chuyên môn để giải quyết những yêu cầu ấy.
Dự án Trung tâm Xuất sắc ACROSS về nghiên cứu tính toán nâng cao cho khoa học bền vững là một hướng phát triển đáng chú ý. Theo thông tin Nhà trường công bố, dự án giai đoạn 2021–2030 hướng tới phát triển công cụ trí tuệ nhân tạo, mô hình hóa và mô phỏng phục vụ quản lý bền vững, có sự tham gia của nhà quản lý, người vận hành và người dân. Năng lực này gợi mở khả năng phát triển các công cụ hỗ trợ quản lý hạ tầng, cảnh báo nguy cơ và lựa chọn phương án vận hành phù hợp với nhu cầu của Hà Nội.
Trường Đại học Thủy lợi đón bà Merel van der Ven, Bí thư thứ nhất phụ trách nước và biến đổi khí hậu, Đại sứ quán Hà Lan, ngày 30/6/2026.
Bối cảnh chính sách cũng mở thêm điều kiện để huy động tri thức đại học. Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 xác định Hà Nội là trung tâm lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục và đào tạo; đồng thời quy định cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ và giải pháp mới. Để những cơ chế ấy tạo ra kết quả, cần các nhiệm vụ hợp tác xuất phát từ vấn đề thực tế, có đơn vị tiếp nhận, tiêu chí đánh giá và phương án duy trì sau chuyển giao.
Với Trường Đại học Thủy lợi, có thể ưu tiên những hướng nghiên cứu, thử nghiệm về quản lý ngập theo lưu vực, cải thiện chất lượng nước, đánh giá an toàn và nâng cao hiệu quả vận hành công trình. Chính quyền đặt hàng và điều phối; Nhà trường nghiên cứu, đánh giá; doanh nghiệp hoàn thiện và triển khai công nghệ. Hiệu quả hợp tác cần được xác định bằng những thay đổi có thể kiểm chứng trong đời sống và hoạt động quản lý.
Đóng góp bằng năng lực và trách nhiệm
Nguồn lực bền vững mà Nhà trường đóng góp cho Thủ đô còn là những thế hệ người học có chuyên môn, năng lực số và trách nhiệm với cộng đồng. Đưa các bài toán thực tiễn của Hà Nội vào đào tạo, nghiên cứu sẽ giúp sinh viên rèn luyện khả năng làm việc với dữ liệu, phối hợp với đơn vị sử dụng và chịu trách nhiệm về kết quả. Cùng với đó, bồi dưỡng kiến thức cho đội ngũ quản lý, vận hành hạ tầng là cách để tri thức đại học tiếp tục phục vụ thành phố.
Trường Đại học Thủy lợi và Viettel Solutions ký kết thỏa thuận hợp tác ngày 7/10/2026, kết nối nghiên cứu với phát triển công nghệ trong lĩnh vực thủy lợi, tài nguyên nước, phòng chống thiên tai và hạ tầng.
Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực tự chủ, sáng tạo và tổ chức thực hiện. Đối với Trường Đại học Thủy lợi, trách nhiệm ấy được thể hiện bằng chất lượng nhân lực, nghiên cứu có khả năng hỗ trợ quyết định và giải pháp phục vụ cuộc sống. Góp phần xây dựng một Hà Nội an toàn hơn trước thiên tai, sử dụng nguồn nước hiệu quả hơn và có môi trường sống tốt hơn cũng chính là đóng góp thiết thực vào sự phát triển của đất nước, tiếp nối tinh thần kiến thiết từ mùa thu lịch sử năm 1954.
Bình Dương
