Chiều ngày 13/10/2026, Trường Đại học Thủy lợi và Công ty Viettel Solutions có buổi làm việc với Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Bắc Ninh về giải pháp xây dựng bản sao số ngành nông nghiệp và môi trường. Nội dung tập trung vào ứng dụng dữ liệu quan trắc, mô hình mô phỏng và các nền tảng công nghệ để giám sát nguy cơ, hỗ trợ dự báo, cảnh báo sớm và tổ chức ứng phó ngập lụt, đồng thời mở rộng phục vụ quản lý công trình, môi trường và sản xuất nông nghiệp.
Toàn cảnh buổi làm việc tại Trụ sở Sở Nông nghiệp và Môi trường – Thành phố Bắc Ninh
Yêu cầu quản lý rủi ro trên toàn lưu vực
Báo cáo tại buổi làm việc đưa ra vấn đề đánh giá rủi ro ngập lụt theo toàn lưu vực, xét mối liên hệ giữa các sông Cầu, Thương, Lục Nam, Đuống và hệ thống công trình tiêu thoát nước. Dân cư, khu công nghiệp và vùng sản xuất nông nghiệp đều chịu tác động của diễn biến dòng chảy, đòi hỏi thông tin phục vụ điều hành phải được tổng hợp và cập nhật kịp thời.
Những khó khăn được nhận diện gồm thiếu quan sát liên tục tại nhiều vị trí; số liệu quan trắc, hình ảnh camera, hồ sơ công trình và mô hình còn phân tán; thông tin cảnh báo chưa gắn đầy đủ với đầu mối tiếp nhận và quá trình xử lý. Vì vậy, buổi trao đổi hướng tới hình thành ba năng lực: nắm bắt hiện trạng theo thời gian thực, đánh giá nguy cơ bằng mô hình và tổ chức ứng phó dựa trên dữ liệu.
Kết nối quan trắc và mô hình trên nền tảng dữ liệu dùng chung
Giải pháp bản sao số được xây dựng trên cơ sở kết hợp nền tảng quản lý video (VMS), nền tảng kết nối và quản lý thiết bị quan trắc (IoT Platform) và hệ thống thông tin địa lý (GIS).
Trong đó, VMS liên kết camera với từng công trình và sự kiện, giúp cán bộ truy cập hình ảnh để xác minh cảnh báo. Camera quay quét kết hợp radar đo mực nước cung cấp thông tin về diễn biến nước và tình hình hiện trường. IoT Platform thu nhận, chuẩn hóa và quản lý tập trung dữ liệu từ nhiều loại thiết bị, tạo nguồn thông tin dùng chung cho bản đồ, mô hình, cảnh báo và báo cáo.
Nền tảng GIS liên kết vị trí công trình với hồ sơ, số đo và camera, đồng thời thể hiện quan hệ giữa đê, hồ, kênh, cống, trạm bơm và vùng phục vụ. Việc chồng xếp các lớp dữ liệu giúp xác định khu vực có nguy cơ, đối tượng chịu ảnh hưởng và đầu mối xử lý. Báo cáo cũng nhấn mạnh yêu cầu kiểm tra chất lượng địa hình, thống nhất hệ tọa độ, hệ độ cao và nguồn gốc dữ liệu để bảo đảm giá trị của kết quả mô phỏng.
PGS.TS Nguyễn Cảnh Thái – Phó Hiệu trưởng Nhà trường phát biểu tại buổi làm việc
Sáu nhóm giải pháp phục vụ quản lý ngành
Trên nền tảng dữ liệu tích hợp, Trường Đại học Thủy lợi và đối tác Viettel Solutions đề xuất sáu nhóm giải pháp:
Thứ nhất, giám sát và cảnh báo an toàn đê điều: Các vị trí quan trắc được lựa chọn theo mức độ rủi ro, kết hợp theo dõi mực nước, thấm, áp lực và chuyển vị với camera, tuần tra thực địa. Ngưỡng cảnh báo cần được xác định phù hợp với đặc điểm từng đoạn đê và gắn với quy trình kiểm tra, ứng phó.
Thứ hai, dự báo lũ và xây dựng bản đồ ngập lụt: Mô hình thủy văn, thủy lực sử dụng dữ liệu mưa, mực nước, địa hình và trạng thái vận hành công trình để tính toán phạm vi, độ sâu, thời điểm dự kiến ngập. Mục tiêu dự báo trước 6–24 giờ được đặt ra đối với lưu vực đủ dữ liệu và đã kiểm định, tùy diễn biến mưa lũ. Thông tin cảnh báo dự kiến được kết nối với Trung tâm điều hành thông minh (IOC), ứng dụng Công dân số và tháp báo lũ.
Thứ ba, tối ưu vận hành tiêu úng và trạm bơm: Giải pháp xem xét đồng thời hồ, kênh, cống và bơm trong toàn hệ thống, hỗ trợ so sánh phương án vận hành theo mục tiêu giảm ngập, bảo vệ khu vực trọng yếu, sử dụng điện năng và bảo đảm an toàn.
Thứ tư, quan trắc chất lượng nước và giám sát làng nghề: Dữ liệu đo liên tục được kết hợp với hình ảnh, mô hình lan truyền và lấy mẫu đối chứng để phát hiện bất thường, khoanh vùng cần kiểm tra và theo dõi kết quả xử lý.
Thứ năm, xây dựng bản đồ số và cơ sở dữ liệu dùng chung: Hồ sơ, dữ liệu không gian, quan trắc và lịch sử công trình được liên kết theo mã quản lý thống nhất, có quy trình cập nhật, kiểm tra và chia sẻ dữ liệu theo quyền khai thác.
Thứ sáu, phát triển nông nghiệp số và truy xuất nguồn gốc: Nội dung gồm quản lý vùng sản xuất, nhật ký mùa vụ, hỗ trợ dự báo năng suất, cảnh báo dịch hại, tưới thông minh và truy xuất theo lô sản phẩm; triển khai thí điểm, đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng.
Ưu tiên giám sát và cảnh báo ngập lụt trong năm 2027
Phạm vi ưu tiên năm 2027 là xây dựng chuỗi giám sát theo thời gian thực, dự báo và cảnh báo ngập lụt. Các hợp phần gồm nền tảng IoT, thiết bị quan trắc mực nước, camera kết hợp radar, tháp báo lũ, dữ liệu địa hình và công trình, mô hình thủy lực, phần mềm giám sát và cảnh báo. Việc đưa hệ thống vào sử dụng đi cùng tích hợp dữ liệu, kiểm định, đào tạo và xây dựng quy trình trực vận hành.
Gắn giải pháp khoa học và công nghệ với nhu cầu địa phương
Các đề xuất của Trường Đại học Thủy lợi và đối tác Viettel Solutions nhận được sự quan tâm và đánh giá tích cực của lãnh đạo Sở NN&MT thành phố Bắc Ninh.
Nội dung buổi làm việc hướng tới kết nối giải pháp mô hình hóa với hạ tầng công nghệ và nhu cầu quản lý thực tiễn tại Bắc Ninh. Cách tiếp cận này tạo cơ sở để tiếp tục hoàn thiện đề xuất, hướng đến nâng cao khả năng cảnh báo thiên tai, bảo vệ công trình và hỗ trợ quản lý ngành nông nghiệp và môi trường bằng dữ liệu. Trường Đại học Thủy lợi xác định hợp tác với Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Bắc Ninh cùng đối tác Tổng Công ty Giải pháp Doanh nghiệp Viettel là mô hình chuẩn về gắn kết Ba Nhà “Nhà trường – Chính quyền – Doanh nghiệp” trong giải quyết các vấn đề lớn của thành phố Bắc Ninh.
Phòng Khoa học công nghệ và Hợp tác quốc tế
