Chiều 27/8/2026, tại Trường Đại học Thủy lợi, Đoàn công tác của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đã có buổi làm việc với Nhà trường. Cuộc làm việc mở ra hướng phối hợp thực chất hơn giữa cơ quan của Quốc hội với một cơ sở đào tạo, nghiên cứu có thế mạnh chuyên sâu về tài nguyên nước, thủy lợi, môi trường, phòng, chống thiên tai và kinh tế biển.
GS.TS Nguyễn Trung Việt, Hiệu trưởng Nhà trường trao đổi với PGS.TS Nguyễn Thanh Hải,Uỷ viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, nguyên PGS Đại học Bách khoa Hà Nội
Buổi làm việc diễn ra tại Phòng 225/A2, Trường Đại học Thủy lợi, với sự tham dự của PGS.TS Nguyễn Thanh Hải, Uỷ viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội; các Phó Chủ nhiệm Nguyễn Thị Mai Phương, Tạ Đình Thi, Trần Văn Khải; các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban cùng lãnh đạo, cán bộ Vụ Khoa học, Công nghệ và Môi trường.
Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đã có buổi làm việc với Nhà trường
Về phía Trường Đại học Thủy lợi có GS.TS Nguyễn Trung Việt, Bí thư Đảng uỷ – Hiệu trưởng Nhà trường; các Phó Hiệu trưởng PGS.TS Nguyễn Hữu Huế, PGS.TS Nguyễn Cảnh Thái, PGS.TS Đỗ Văn Quang; lãnh đạo các đơn vị của Trường. Giáo sư Hitoshi Tanaka, nguyên Phó Chủ tịch Hội Xây dựng dân dụng Nhật Bản, Giáo sư Đại học Tohoku và Giáo sư danh dự của Trường Đại học Thủy lợi cũng tham dự chương trình.
GS.TS Nguyễn Trung Việt phát biểu tại buổi đón tiếp
Phát biểu tại buổi làm việc, GS.TS Nguyễn Trung Việt cho biết, qua hơn sáu thập kỷ xây dựng và phát triển, Trường Đại học Thủy lợi đã từng bước hình thành đội ngũ khoa học có chiều sâu, đặc biệt trong những lĩnh vực gắn trực tiếp với các bài toán lớn của đất nước như thủy lợi, thủy điện, tài nguyên nước, môi trường, phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai.
Hiện Nhà trường có 1.213 cán bộ, viên chức và người lao động, trong đó có 17 giáo sư, 99 phó giáo sư và 421 tiến sĩ; tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ trở lên đạt 63,89%. Quy mô đào tạo hiện nay gần 25 nghìn sinh viên, với số tuyển mới hằng năm khoảng 5.500 đến 6.000 sinh viên.
Bên cạnh đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và tư vấn phục vụ thực tiễn ngày càng trở thành một trụ cột quan trọng trong hoạt động của Nhà trường. Năm 2025, Trường có 248 công bố quốc tế, trong đó nhiều công trình thuộc nhóm tạp chí có uy tín cao.
Điểm đáng chú ý là dù phát triển theo hướng đa ngành, các lĩnh vực chuyên môn của Trường vẫn được tổ chức xoay quanh những vấn đề cốt lõi liên quan đến nước, công trình, môi trường, thiên tai và phát triển bền vững. Đây cũng là những lĩnh vực đang đặt ra nhiều yêu cầu mới trong bối cảnh biến đổi khí hậu, đô thị hóa nhanh, gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan và yêu cầu phát triển kinh tế biển.
Toàn cảnh buổi làm việc với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội
Theo GS.TS Nguyễn Trung Việt, thực tiễn những năm gần đây cho thấy hàng loạt vấn đề cần sự tham gia ngày càng sâu của đội ngũ khoa học: ngập lụt đô thị; lũ và an ninh nguồn nước; sạt lở đất, lũ quét tại khu vực miền núi; xói lở, bồi lấp vùng cửa sông, bờ biển; an toàn hồ, đập; vận hành liên hồ chứa cũng như thích ứng với các hình thái thiên tai mới.
Đây đều là những lĩnh vực Trường Đại học Thủy lợi đã có quá trình nghiên cứu lâu dài và đang trực tiếp tham gia giải quyết các yêu cầu từ thực tiễn. Khi thiên tai hoặc sự cố xảy ra tại các địa phương, nhiều nhóm chuyên gia của Nhà trường đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trực tiếp khảo sát hiện trường, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp kỹ thuật và tham vấn cho địa phương.
Năng lực này tiếp tục được củng cố thông qua các chương trình hợp tác quốc tế. Nhà trường đang tham gia những dự án nghiên cứu về an toàn đập, hồ chứa; đồng thời phối hợp với các đối tác Nhật Bản triển khai dự án SATREPS về xây dựng hệ thống cảnh báo sớm sạt lở đất và lũ bùn đá tại miền trung, trước mắt thí điểm tại thành phố Huế. Mục tiêu không chỉ dừng ở kết quả nghiên cứu mà hướng tới tạo ra công nghệ, dữ liệu và công cụ hỗ trợ ra quyết định có khả năng ứng dụng, nhân rộng trong thực tiễn.
Trong định hướng phát triển kinh tế biển, Trường Đại học Thủy lợi cũng đang mở rộng đào tạo, nghiên cứu trong các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ và kinh tế biển, trên nền tảng hợp tác nhiều năm với các quốc gia có thế mạnh như Nhật Bản, Pháp và Hà Lan.
Từ những năng lực đó, lãnh đạo Trường Đại học Thủy lợi đề xuất tăng cường phối hợp với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội theo hướng đưa các nhà khoa học, chuyên gia của Trường tham gia sâu hơn vào hoạt động thẩm tra, giám sát, khảo sát thực tiễn; cung cấp các luận cứ khoa học cho việc xây dựng, sửa đổi chính sách, pháp luật; đồng tổ chức các diễn đàn, tọa đàm khoa học-chính sách trong những lĩnh vực Nhà trường có thế mạnh.
Đề xuất này nhận được sự đồng thuận cao từ lãnh đạo Ủy ban.
PGS.TS Nguyễn Thanh Hải phát biểu tại buổi làm việc
PGS.TS Nguyễn Thanh Hải cho rằng, quá trình xây dựng chính sách, pháp luật trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, tài nguyên và môi trường đang đặt ra ngày càng nhiều vấn đề chuyên môn sâu. Trong khi cơ quan quản lý là đơn vị đề xuất chính sách thì cơ quan của Quốc hội có trách nhiệm thẩm tra, đánh giá tính chính xác, minh bạch, công bằng và đặc biệt là tính khả thi trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.
Muốn làm tốt công việc đó, bên cạnh thông tin từ cơ quan quản lý, rất cần tiếng nói độc lập của những nhà khoa học trực tiếp nghiên cứu và những chuyên gia thường xuyên va chạm với thực tiễn.
Chủ nhiệm Ủy ban nhấn mạnh, đối với những vấn đề như tài nguyên nước, quy trình vận hành liên hồ chứa, an toàn hồ đập, biển và hải đảo hay cảnh báo thiên tai, nếu chỉ nhìn từ các quy định trên văn bản sẽ chưa đủ. Những thay đổi về cơ chế cảnh báo, cập nhật dữ liệu theo thời gian thực hay trách nhiệm của các chủ thể trong vận hành công trình đều cần được đánh giá từ góc độ chuyên môn và từ tác động trực tiếp tới người dân.
“Chúng tôi cần những người trực tiếp làm việc”, PGS.TS Nguyễn Thanh Hải nói khi trao đổi về yêu cầu lựa chọn chuyên gia tham gia các đoàn khảo sát, thẩm tra và giám sát của Quốc hội.
Trên tinh thần đó, lãnh đạo Ủy ban thống nhất sẽ tăng cường mời Trường Đại học Thủy lợi và các chuyên gia phù hợp tham gia những hoạt động khảo sát, giám sát, thẩm tra liên quan đến tài nguyên nước, biển và hải đảo, an toàn hồ đập, phòng, chống thiên tai và những lĩnh vực mà Nhà trường có thế mạnh. Việc lựa chọn chuyên gia sẽ chú trọng năng lực chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn, không phụ thuộc vào chức vụ quản lý.
Đối với các đề xuất về nghiên cứu khoa học, PGS.TS Nguyễn Thanh Hải cho rằng sự phối hợp cần hướng rõ hơn vào những vấn đề phục vụ trực tiếp quá trình xây dựng và hoàn thiện hành lang pháp lý. Trong nhiều trường hợp, khi một chính sách mới được đề xuất nhưng chưa có đủ thời gian tổng kết thực tiễn, các nghiên cứu, khảo sát và phản biện độc lập của giới khoa học sẽ là cơ sở quan trọng để cơ quan thẩm tra có thêm căn cứ đánh giá.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, tư duy xây dựng pháp luật cũng đang thay đổi mạnh mẽ: từ quản lý nặng về cấp phép sang tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm; từ kiểm soát đầu vào sang chú trọng kết quả đầu ra; đồng thời tăng cường hậu kiểm và chế tài. Trong khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, vấn đề cốt lõi là phải xây dựng được một hành lang pháp lý đủ thông thoáng để khuyến khích sáng tạo, nhưng vẫn kiểm soát được rủi ro và bảo đảm lợi ích của Nhà nước, xã hội và người dân.
Đây cũng là lý do tiếng nói từ các trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia thực tiễn ngày càng có ý nghĩa đối với hoạt động lập pháp.
Giáo sư Hitoshi Tanaka chia sẻ ấn tượng về cuộc trao đổi giữa cơ quan của Quốc hội và một trường đại học
Tại buổi làm việc, Giáo sư Hitoshi Tanaka chia sẻ ấn tượng về cuộc trao đổi giữa cơ quan của Quốc hội và một trường đại học. Ông cho rằng sự kết nối trực tiếp giữa giới nghiên cứu với cơ quan hoạch định chính sách có ý nghĩa đặc biệt, đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục thúc đẩy hợp tác với Trường Đại học Thủy lợi trong lĩnh vực kỹ thuật bờ biển và kỹ thuật đại dương.
Cuộc làm việc chiều 27/8 không chỉ là dịp để Trường Đại học Thủy lợi giới thiệu năng lực nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ. Quan trọng hơn, hai bên đã xác lập một hướng phối hợp cụ thể: đưa tri thức từ giảng đường, phòng thí nghiệm và thực tiễn công trình đến gần hơn với quá trình xây dựng chính sách.
Trong bối cảnh an ninh nguồn nước, biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan, phát triển kinh tế biển và bảo đảm an toàn hạ tầng đang trở thành những vấn đề có tính chiến lược, việc tạo lập một cơ chế để các nhà khoa học tham gia thường xuyên, thực chất vào công tác thẩm tra, giám sát và hoàn thiện pháp luật có thể giúp rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu với chính sách, giữa chính sách với đời sống.
Đó cũng là không gian để những thế mạnh được tích lũy nhiều năm của Trường Đại học Thủy lợi tiếp tục được phát huy, không chỉ trong đào tạo nguồn nhân lực, mà trong việc cung cấp luận cứ khoa học và giải pháp cho những vấn đề lớn của đất nước.
Bình Dương, Ảnh: Minh Thành, Ngọc Linh
